FRYSLÂN – De nieuwste voedingsadviezen, waarin meer plantaardig eten centraal staat, zorgen in Fryslân voor een golf aan bedachtzame blikken en voorzichtig geproef. Minder vlees, meer bonen en andere alternatieven zouden volgens kenners de toekomst zijn. In de provincie wordt dat nieuws ontvangen zoals wel vaker: eerst even aankijken.
Aan keukentafels van Kollum tot Wolvega en van Franeker tot Oosterwolde wordt het onderwerp inmiddels regelmatig besproken. Niet omdat men er direct iets mee doet, maar omdat het nu eenmaal ter sprake komt. “Wy hawwe it wol ris besocht,” klinkt het bij een gezin uit de regio. “Mar nei twa dagen sei elkenien dochs: no wer gewoan ite.”
Volgens inwoners zit het verschil niet eens in onwil, maar in gewoonte. Generaties lang bestaat het bord uit wat hier simpelweg werkt. Aardappels, groente en een degelijk stuk erbij. “Dat is net yn ien kear feroare,” zegt een bewoner uit de Friese Wâlden. “It moat wol logysk bliuwe.”
In de supermarkten wordt af en toe voorzichtig iets nieuws meegenomen. Een zak bonen, een alternatief product, gewoon om eens te proberen. Maar vaak blijft het daarbij. “It giet wol mei yn it karreke,” zegt een medewerker uit de regio, “mar der leit altyd ek gewoan wat oars neist.”
Toch is er ook nieuwsgierigheid. Sommige inwoners zien het als een experiment, iets wat je af en toe kunt proberen zonder dat het meteen alles verandert. “It kin wol,” zegt een dorpsbewoner uit de Greidhoeke, “mar net alle dagen. Wy binne hjir gjin proefkonijnen.”
Wat vooral opvalt, is dat niemand zich echt druk maakt. De adviezen worden gehoord, besproken en vervolgens op z’n Fries verwerkt: rustig, zonder haast en vooral zonder grote ommezwaai. “Se kinne wol fan alles betinke,” zegt Sytse Jan út de Súdwesthoeke, “mar wy sjogge earst wol hoe’t it útpakt.”
Voorlopig blijft het dus bij kleine stappen en veel overleg aan tafel. Niet uit tegenzin, maar omdat verandering hier nu eenmaal niet met grote sprongen gaat.
Zoals een inwoner het nuchter samenvat: “It kin allegear wol oars, mar it moat wol lekker bliuwe. En dêr begjint it dochs mei.”
